اکو قلب چیست؟ انواع و تشخیص بیماری‌ها با اکوکاردیوگرافی

اکوی قلب چیست؟

اکوی قلب یا اکوکاردیوگرافی یک روش تصویربرداری غیرتهاجمی است که با استفاده از امواج صوتی، ساختار و عملکرد قلب را بررسی می‌کند. در این روش اندازه حفره‌های قلب، وضعیت دریچه‌ها، قدرت پمپاژ قلب و جریان خون داخل قلب ارزیابی می‌شود و به تشخیص بیماری‌های مختلف قلبی کمک می‌کند.

اکوی قلب چرا انجام می‌شود؟

اکوی قلب برای بررسی ساختار و عملکرد قلب انجام می‌شود. این روش به پزشک کمک می‌کند اندازه حفره‌های قلب، وضعیت دریچه‌ها، قدرت پمپاژ قلب، وجود مایع دور قلب، ضخامت دیواره‌ها و برخی ناهنجاری‌های مادرزادی یا اکتسابی قلب را ارزیابی کند و علت علائمی مانند تنگی نفس، درد قفسه سینه یا ضربان نامنظم را تشخیص دهد.

آیا اکوکاردیوگرام می‌تواند حمله‌ی قلبی را تشخیص دهد؟

اکوکاردیوگرام حمله قلبی را تشخیص نمی‌دهد، اما نقش مهمی در ارزیابی پیامدهای آن دارد. زمانی که حمله قلبی رخ می‌دهد، بخشی از عضله قلب به دلیل کاهش یا قطع خون‌رسانی آسیب می‌بیند. این آسیب می‌تواند در اکو قلب به شکل‌های زیر دیده شود:

• کاهش یا توقف حرکت دیواره‌های قلب در ناحیه آسیب‌دیده
• کاهش کسر تخلیه قلب (EF) و افت قدرت پمپاژ
• نازک شدن یا ضعف عضله قلب در نواحی خاص
• بروز نارسایی دریچه‌ای ثانویه به آسیب عضله قلب
• تجمع مایع دور قلب در موارد نادر و شدید

توجه داشته باشید که تشخیص قطعی حمله قلبی همچنان بر پایه نوار قلب، آزمایش آنزیم‌های قلبی و علائم بالینی انجام می‌شود.

آیا اکوکاردیوگرام می‌تواند نشان دهد که من نارسایی قلبی مشخص می‌کند؟

بله، اکوکاردیوگرام یکی از مهم‌ترین روش‌ها برای تشخیص نارسایی قلبی است. اکو قلب با بررسی قدرت پمپاژ قلب، حرکت دیواره‌ها، اندازه حفره‌های قلب و وضعیت دریچه‌ها مشخص می‌کند آیا قلب توانایی کافی برای تأمین خون مورد نیاز بدن را دارد یا نه.

در افراد مبتلا به نارسایی قلبی، اکو ممکن است کاهش کسر تخلیه قلب (EF)، بزرگ شدن حفره‌های قلب، ضخیم شدن دیواره‌ها، اختلال در حرکت عضله قلب یا نارسایی دریچه‌ای را نشان دهد. همچنین اکو به پزشک کمک می‌کند نوع نارسایی قلبی، شدت آن و علت زمینه‌ای را ارزیابی کرده و مسیر درمان را دقیق‌تر تعیین کند.

نتیجه اکو قلب چه چیزی را نشان می‌دهد؟

اکو قلب اطلاعات دقیقی از ساختار و عملکرد قلب ارائه می‌دهد و به پزشک کمک می‌کند وضعیت کلی قلب را ارزیابی کند. نتیجه اکو می‌تواند تغییرات مربوط به اندازه قلب، قدرت پمپاژ، سلامت عضله قلب، عملکرد دریچه‌ها و وجود ناهنجاری‌های مادرزادی یا اکتسابی را مشخص کند. تفسیر اکوی قلب بر اساس این یافته‌ها انجام می‌شود.

در ادامه، مهم‌ترین مشکلاتی که توسط اکوی قلب مشخص می‌شوند را معرفی خواهیم کرد:

۱. تغییر در اندازه‌ی قلب

اکو قلب می‌تواند بزرگ شدن یا کوچک بودن غیرطبیعی حفره‌های قلب را نشان دهد. افزایش اندازه حفره‌ها در نارسایی قلبی، بیماری‌های دریچه‌ای یا فشار خون بالا دیده می‌شود و کوچک بودن برخی حفره‌ها ممکن است به ناهنجاری‌های ساختاری یا محدودیت در پرشدن قلب مرتبط باشد.

۲. قدرت پمپاژ قلب

یکی از مهم‌ترین نتایج اکو، بررسی قدرت پمپاژ قلب است که با کسر تخلیه قلب (EF) بیان می‌شود. کاهش EF نشان‌دهنده ضعف عملکرد قلب است و در تشخیص و پیگیری نارسایی قلبی نقش کلیدی دارد.

۳. آسیب به ماهیچه‌ی قلب

اکو می‌تواند اختلال در حرکت دیواره‌های قلب را مشخص کند. این اختلال‌ها به دلیل آسیب ماهیچه قلب، مانند آسیب ناشی از حمله قلبی، التهاب عضله قلب یا کاهش خون‌رسانی به عضله قلب ایجاد می‌شوند.

۴. مشکلات دریچه قلب

در اکو قلب، باز و بسته شدن دریچه‌ها و جریان خون از آن‌ها بررسی می‌شود. این بررسی می‌تواند تنگی یا نارسایی دریچه‌ها را مشخص کند و شدت مشکلات دریچه‌ای را نشان دهد.

۵. نقص‌های قلبی

اکو قلب در تشخیص نقص‌های مادرزادی و اکتسابی قلب مانند سوراخ قلب، اختلال در ارتباط بین حفره‌ها یا ناهنجاری‌های ساختاری نقش مهمی دارد و به تعیین نوع و شدت این نقص‌ها کمک می‌کند.

اگر اکو قلب من غیرطبیعی باشد چه اتفاقی می‌افتد؟

اگر نتیجه اکو قلب غیرطبیعی باشد، به این معناست که یکی از جنبه‌های ساختار یا عملکرد قلب نیاز به بررسی بیشتر دارد. این یافته‌ها لزوما به معنی یک بیماری خطرناک نیستند، اما مسیر تشخیص و درمان را مشخص‌تر می‌کنند.

در چنین شرایطی، پزشک بر اساس نوع یافته غیرطبیعی اقدامات زیر را انجام می‌دهد:

• تفسیر دقیق اکوی قلب در کنار علائم بالینی، نوار قلب و آزمایش‌ها
• درخواست بررسی‌های تکمیلی مانند تست ورزش، سی‌تی اسکن یا آنژیوگرافی در صورت شک به بیماری عروق کرونر
• شروع یا تنظیم درمان دارویی در مواردی مثل نارسایی قلبی، مشکلات دریچه‌ای یا فشار خون بالا
• پیگیری دوره‌ای با اکو قلب مجدد برای ارزیابی روند بیماری
• ارجاع به متخصص فوق‌تخصص قلب یا جراحی قلب در صورت وجود نقص‌های مهم یا شدید

به‌طور کلی، اکو قلب ابزاری برای شناسایی زودهنگام مشکلات قلبی است و غیرطبیعی بودن آن به پزشک کمک می‌کند تصمیم دقیق‌تری برای درمان و پیشگیری از عوارض آینده بگیرد.

بهترین زمان برای انجام اکوی استرس

بهترین زمان برای انجام اکوی استرس زمانی است که پزشک نیاز دارد عملکرد قلب شما در شرایط فعالیت یا استرس را بررسی کند. این آزمایش اغلب برای ارزیابی جریان خون در عضله قلب و عملکرد عروق کرونر توصیه می‌شود.

قبل از انجام اکوی استرس باید حداقل ۴ ساعت چیزی جز آب نخورید، از مصرف کافئین و سیگار ۲۴ ساعت قبل خودداری کنید و داروها را طبق دستور پزشک مصرف نمایید.

انواع اکوکاردیوگرام یا اکوی قلب

اکوکاردیوگرام انواع مختلفی دارد که هر کدام برای بررسی جنبه خاصی از ساختار یا عملکرد قلب استفاده می‌شوند. انتخاب نوع اکو به علائم بیمار، هدف بررسی و نظر پزشک بستگی دارد.

در ادامه، 10 نوع مختلف اکوکاردیگرام را بررسی خواهیم کرد:

1. اکوکاردیوگرافی قفسه‌ سینه یا ترانس‌توراسیک

این نوع شایع‌ترین روش اکو قلب است که از روی قفسه سینه انجام می‌شود. در اکو ترانس‌توراسیک، اندازه حفره‌های قلب، ضخامت دیواره‌ها، عملکرد دریچه‌های قلب و قدرت پمپاژ قلب بررسی می‌شود و معمولا اولین انتخاب برای ارزیابی قلب است.

2. اکوکاردیوگرافی از راه مری

در این روش، پروب اکو از طریق مری وارد می‌شود تا تصاویر دقیق‌تری از ساختارهای قلب، به‌ویژه دریچه‌ها و دهلیزها، به دست آید. اکو مری زمانی استفاده می‌شود که تصاویر اکو قفسه سینه واضح نباشد یا بررسی دقیق‌تری نیاز باشد.

3. تست استرس اکو با ورزش

در استرس اکو با ورزش، تصاویر قلب قبل و بعد از فعالیت بدنی ثبت می‌شود. این روش برای بررسی کاهش خون‌رسانی به عضله قلب و ارزیابی بیماری عروق کرونر کاربرد دارد.

4. تست استرس اکو با دارو

در افرادی که امکان انجام ورزش ندارند، از داروهایی برای افزایش ضربان یا تقلید اثر ورزش بر قلب استفاده می‌شود. سپس تغییرات عملکرد قلب در شرایط استرس بررسی می‌شود.

5. اکوکاردیوگرافی داپلر

اکو داپلر برای بررسی جریان خون داخل قلب و عروق استفاده می‌شود. این روش سرعت و جهت جریان خون را اندازه‌گیری می‌کند و در تشخیص تنگی یا نارسایی دریچه‌ها اهمیت دارد.

6. اکو قلب دوبعدی

اکو دوبعدی تصویر متحرک و واقعی از ساختار قلب ارائه می‌دهد. با این روش، شکل حفره‌ها، حرکت دیواره‌ها و عملکرد کلی قلب به‌صورت زنده مشاهده می‌شود.

7. اکوکاردیوگرافی با کنتراست

در این نوع اکو، ماده کنتراست از طریق ورید تزریق می‌شود تا مرزهای حفره‌های قلب واضح‌تر دیده شود. این روش به‌ویژه در بررسی دقیق‌تر عملکرد بطن چپ کاربرد دارد.

8. اکو قلب داپلر طیفی

داپلر طیفی برای اندازه‌گیری دقیق سرعت جریان خون در نقاط مشخص قلب استفاده می‌شود. این روش اطلاعات کمی و عددی درباره شدت تنگی یا نارسایی دریچه‌ها ارائه می‌دهد.

9. اکوکاردیوگرافی داپلر رنگی

در داپلر رنگی، جریان خون به‌صورت رنگی روی تصویر قلب نمایش داده می‌شود. این روش تشخیص اختلالات جریان خون، نشت دریچه‌ها و ارتباط غیرطبیعی بین حفره‌ها را ساده‌تر می‌کند.

10. اکو قلب سه‌بعدی

اکو سه‌بعدی تصویر دقیق‌تری از ساختار قلب و دریچه‌ها ارائه می‌دهد. این روش بیشتر در ارزیابی پیچیده دریچه‌ها و برنامه‌ریزی درمان‌های پیشرفته یا جراحی استفاده می‌شود.

 آزمایش اکو ترانس‌توراسیک (TTE)

اکوی ترانس‌توراسیک رایج‌ترین نوع اکو قلب است که از خارج قفسه سینه انجام می‌شود. در این روش، ترانس‌دیوسر روی قفسه سینه حرکت داده می‌شود تا تصاویر زنده قلب ثبت شود.

ویژگی‌ها و مراحل این آزمایش، شامل موارد زیر است:

• نیاز به آمادگی خاص ندارد.
• بیمار بالاتنه را درآورده و معمولا به پهلوی چپ دراز می‌کشد.
• الکترودهای کوچک روی قفسه سینه نصب می‌شوند تا ریتم قلب ثبت شود.
• ژل مخصوص روی قفسه سینه یا پروب زده می‌شود.
• ترانس‌دیوسر روی قفسه سینه حرکت داده شده و تصاویر روی مانیتور مشاهده می‌شود.
• صدای هیس‌هیس جریان خون ممکن است شنیده شود، که طبیعی است.
• درد ندارد، تنها ممکن است فشار ترانس‌دیوسر یا خنکی ژل حس شود.
• کل این آزمایش، بین ۱۵ تا ۶۰ دقیقه طول می‌کشد و پس از آن می‌توان به خانه رفت.

 آزمایش اکو ترانس‌ازوفاژیال (TEE)

در اکو مری، ترانس‌دیوسر از طریق دهان و وارد مری می‌شود تا تصاویر دقیق‌تری از قلب تهیه شود. این روش بیشتر برای بررسی دریچه‌ها، دهلیزها و مشکلات ساختاری دقیق به کار می‌رود.

ویژگی‌ها و آمادگی‌های لازم برای این آزمایش، شامل موارد زیر است:

• ممکن است کمی تهوع یا ناراحتی ایجاد شود، که با بی‌حسی موضعی و آرام‌بخش کنترل می‌شود.
• اگر مشکل بلع، آپنه خواب، فتق هیاتال یا سابقه مصرف مواد مخدر دارید، به پزشک اطلاع دهید.
• حداقل ۶ ساعت قبل از آزمایش چیزی نخورید یا ننوشید.
• داروهای معمول خود را طبق دستور پزشک با کمی آب مصرف کنید.
• شخصی همراه داشته باشید، زیرا پس از آرام‌بخش نمی‌توانید رانندگی کنید.
• لباس راحت بپوشید و اشیای قیمتی همراه نیاورید.

 آزمایش اکو استرس با ورزش

این آزمایش نشان می‌دهد قلب شما در شرایط فعالیت سنگین چگونه عمل می‌کند. تصاویر قلب قبل، حین و بعد از ورزش ثبت می‌شوند تا جریان خون و عملکرد قلب در شرایط استرس بررسی شود.

آمادگی‌های لازم برای این آزمایش، شامل موارد زیر است:

• حداقل ۴ ساعت قبل از آزمایش چیزی جز آب نخورید یا ننوشید.
• در روز آزمایش سیگار نکشید.
• ۲۴ ساعت قبل، کافئین مصرف نکنید.
• در مورد داروهای قلبی یا دیابت با پزشک مشورت کنید.
• لباس و کفش راحت برای ورزش بپوشید.

مراحل انجام این آزمایش، به این صورت است:

• الکترودهای نوار قلب روی قفسه سینه نصب می‌شوند.
• قبل از ورزش، تصاویر اولیه اکو ثبت می‌شوند.
• روی تردمیل بین ۷ تا ۱۲ دقیقه راه می‌روید یا دوچرخه ثابت می‌زنید تا به سطح فعالیت موردنظر برسید.
• در حین ورزش، علائم حیاتی و ریتم قلب کنترل می‌شود.
• بلافاصله پس از ورزش، تصاویر اکوی دیگری ثبت می‌شوند.
• پس از خنک شدن بدن، علائم تا بازگشت به حالت عادی کنترل می‌شوند.

آزمایش اکو قلب چقدر طول می‌کشد؟

انجام اکوکاردیوگرام معمولا بین 40 تا 60 دقیقه زمان می‌برد. اکوی ترانس‌ازوفاژیال ممکن است تا 90 دقیقه طول بکشد.

روش‌های اکوکاردیوگرافی کدامند؟

برای گرفتن تصویر از قلب، تکنیک‌های مختلفی به کار می‌روند که بسته به شرایط بیمار و تصمیم پزشک انتخاب می‌شوند. هر روش اطلاعات متفاوتی درباره ساختار یا عملکرد قلب ارائه می‌دهد:

• اولتراسوند دوبعدی (2D)؛ پرکاربردترین روش است که تصاویر دوبعدی از قلب را به‌صورت برش‌هایی روی صفحه نمایش نشان می‌دهد. این برش‌ها می‌توانند کنار هم قرار گیرند و مدل سه‌بعدی تقریبی ایجاد کنند.
• اولتراسوند سه‌بعدی (3D)؛ فناوری پیشرفته‌ای که تصاویر دقیق‌تری از قلب ارائه می‌دهد و امکان مشاهده قلب از زوایای مختلف و ارزیابی بهتر عملکرد پمپاژ را فراهم می‌کند.
• داپلر (Doppler)؛ سرعت و جهت جریان خون در قلب را اندازه‌گیری و نمایش می‌دهد.
• داپلر رنگی (Color Doppler)؛ جریان خون را با رنگ‌های مختلف نشان می‌دهد تا جهت و شدت حرکت خون بهتر دیده شود.
• تصویربرداری استرین (Strain)؛ تغییرات حرکت عضله قلب را ارزیابی می‌کند و می‌تواند نشانه‌های اولیه برخی بیماری‌های قلبی را تشخیص دهد.
• تصویربرداری با ماده کنتراست؛ ماده‌ای به نام کنتراست به رگ تزریق می‌شود تا مرزهای حفره‌ها و جریان خون واضح‌تر دیده شود. ممکن است برخی افراد حساسیت خفیفی نسبت به ماده کنتراست داشته باشند.
• اکوکاردیوگرافی M-mode؛ تصویری شبیه به نمودار خطی از ساختارهای قلب ایجاد می‌کند و حرکت دیواره‌ها و دریچه‌ها را دقیق‌تر نمایش می‌دهد.

اغلب اوقات، اکو با تکنیک‌های داپلر و داپلر رنگی ترکیب می‌شود تا جریان خون در دریچه‌ها و حفره‌ها بهتر ارزیابی شود و اطلاعات کامل‌تری درباره عملکرد قلب ارائه گردد.

اکوکاردیوگرافی قلب جنین

اکوکاردیوگرافی قلب جنین، یک نوع اکو قلب است که ساختار و عملکرد قلب جنین را قبل از تولد بررسی می‌کند. این روش به کمک امواج صوتی انجام می‌شود و کاملا ایمن و غیرتهاجمی است.

با استفاده از اکو قلب جنین، پزشک می‌تواند:

• وجود نقص‌های مادرزادی قلب مخصوصا در آئورت را تشخیص دهد.
• حرکت دیواره‌ها و عملکرد پمپاژ قلب جنین را بررسی کند.
• مشکلات مربوط به دریچه‌ها یا جریان خون داخل قلب جنین را شناسایی کند.
• در صورت لزوم، برنامه‌ریزی برای درمان یا پیگیری پس از تولد انجام شود.

این آزمایش معمولا بین هفته‌های ۱۸ تا ۲۴ بارداری انجام می‌شود تا ساختار قلب جنین به خوبی قابل مشاهده باشد. در مواردی که سابقه خانوادگی یا عوامل خطر برای بیماری قلبی وجود دارد، ممکن است پزشک اکو جنین را زودتر یا چند بار تکرار کند.

متن انگلیسی:

Echocardiograms do not use radiation, so they are not harmful to a pregnant person or a baby.

ترجمه متن:

در اکوکاردیوگرافی از اشعه استفاده نمی‌کند، بنابراین برای فرد باردار یا جنین ضرری ندارد.

چطور برای انجام اکو قلب آماده شویم؟

برای آماده شدن جهت اکو قلب، مهم است که نوع اکو و شرایط شما را مد نظر قرار دهید، اما به‌طور کلی رعایت نکات زیر باعث راحت‌تر شدن آزمایش و دقت بهتر تصاویر می‌شود:

• لباس راحت و آزاد بپوشید تا دسترسی به قفسه سینه یا دهان مخصوصا در اکو مری آسان باشد.
• بسته به نوع اکو، ممکن است لازم باشد چند ساعت قبل از آزمایش چیزی نخورید یا ننوشید.
• داروهای معمول خود را طبق دستور پزشک مصرف کنید و در صورت شک یا محدودیت، با پزشک مشورت کنید.
• اگر سابقه مشکلات بلع، فتق، آپنه خواب یا حساسیت به دارو یا ماده کنتراست دارید، به پزشک اطلاع دهید.
• برای اکو مری یا اکو استرس، شخص همراه داشته باشید زیرا ممکن است پس از آزمایش قادر به رانندگی نباشید.
• اشیای قیمتی و زیورآلات را همراه نیاورید.

این نکات ساده باعث می‌شوند آزمایش راحت‌تر انجام شود و تصاویر دقیق‌تری از قلب شما ثبت گردد.

آمادگی‌های قبل از اکو از طریق مری

آمادگی‌های قبل از اکو از طریق مری برای گرفتن تصاویر دقیق‌تر از قلب و دریچه‌ها ضروری است. حداقل ۶ ساعت قبل از آزمایش چیزی نخورید یا ننوشید و پزشک را از هر گونه مشکل بلع، فتق هیاتال، آپنه خواب یا حساسیت به دارو مطلع کنید.

همچنین داروهای معمول خود را طبق دستور پزشک مصرف کنید و شخصی همراه داشته باشید، زیرا پس از مصرف آرام‌بخش نمی‌توانید رانندگی کنید. لباس راحت بپوشید و اشیای قیمتی همراه نیاورید تا انجام آزمایش راحت‌تر و ایمن‌تر باشد.

اگر دیابت داشته باشم قبل از اکو قلب باید چه کاری انجام دهم؟

اگر دیابت دارید، رعایت نکات زیر قبل از انجام اکو قلب اهمیت دارد تا آزمایش دقیق و ایمن انجام شود:

• مشورت با پزشک یا تیم درمانی؛ قبل از آزمایش به پزشک یا متخصص دیابت اطلاع دهید تا در مورد داروها و انسولین تصمیم‌گیری شود.
• کنترل وعده غذایی؛ بسته به نوع اکو، ممکن است لازم باشد چند ساعت قبل چیزی نخورید یا ننوشید؛ پزشک مشخص می‌کند چه مقدار و چه زمانی می‌توانید غذا یا دارو مصرف کنید.
• اداره داروها و انسولین؛ داروها یا انسولین را طبق دستور پزشک با کمی آب مصرف کنید و در صورت نیاز، زمان یا دوز دارو را تنظیم کنید.
• همراه داشتن خوراکی مناسب؛ اگر گلوکز خون شما ممکن است در طول آزمایش افت کند، بهتر است یک خوراکی کوچک سریع‌الاثر همراه داشته باشید تا در صورت نیاز مصرف شود.
• اطلاع‌رسانی به تکنسین؛ هنگام ورود به بخش اکو، به تکنسین بگویید که دیابت دارید و داروها یا انسولین مصرف کرده‌اید.

با رعایت این نکات، اکو قلب ایمن‌تر و با دقت بالاتری انجام می‌شود و خطر افت قند خون در طول آزمایش کاهش می‌یابد.

قبل از اکوکاردیوگرافی چه کارهایی نباید انجام داد؟

بسته به نوع اکو، ممکن است لازم باشد از موارد زیر پرهیز کنید:

• مصرف کافئین یا سیگار؛ ۲۴ ساعت قبل از تست استرس، از قهوه، چای، نوشابه‌های انرژی‌زا و سیگار خودداری کنید.
• استفاده خودسرانه از داروهای قلب یا دیابت؛ داروها را فقط طبق دستور پزشک مصرف کنید و تغییر خودسرانه ندهید.
• پوشیدن لباس‌های تنگ یا غیرقابل دسترسی؛ لباس‌های غیرراحت یا با زیورآلات می‌توانند انجام اکو را سخت کنند.
• رانندگی پس از آرام‌بخش؛ در اکو مری یا اکو استرس با دارو، پس از آزمایش رانندگی نکنید.
• خوردن یا نوشیدن قبل از آزمایش؛ برای اکو مری یا اکو استرس، چند ساعت قبل از آزمایش چیزی نخورید یا ننوشید مگر با اجازه پزشک

اگر به دنبال راهی برای کنار گذاشتن سیگار و شروع یک زندگی سالم‌تر هستید، پیشنهاد می‌کنیم مطلب زیر را از دست ندهید:

نحوه انجام آزمایش اکوی قلب

اکوکاردیوگرافی ابزاری غیر تهاجمی است که با امواج صوتی، ساختار و عملکرد قلب را بررسی می‌کند. بسته به نوع اکو، روش انجام و آمادگی‌ها متفاوت است.

در ادامه، مراحل انجام رایج‌ترین انواع اکو قلب شرح داده شده است:

نحوه انجام اکوکاردیوگرام قفسه گذر استاندارد (TTE)

اکوی ترانس‌توراسیک رایج‌ترین نوع اکو است و از خارج قفسه سینه انجام می‌شود. این روش برای بررسی اندازه قلب، عملکرد دریچه‌ها و قدرت پمپاژ کاربرد دارد.

نحوه انجام اکوکاردیوگرام قفسه گذر استاندارد به این صورت است:

• بیمار لباس بالاتنه را درمی‌آورد و به پهلوی چپ دراز می‌کشد.
• الکترودهای کوچک روی قفسه سینه وصل می‌شوند تا ریتم قلب ثبت شود.
• ژل مخصوص روی قفسه سینه زده می‌شود و ترانس‌دیوسر روی پوست حرکت داده می‌شود.
• تصاویر زنده قلب روی مانیتور مشاهده و ثبت می‌شوند.
• کل فرآیند بین ۱۵ تا ۶۰ دقیقه طول می‌کشد و بدون درد است.

نحوه انجام اکوکاردیوگرام مری (TEE)

اکوی مری زمانی استفاده می‌شود که نیاز به تصاویر دقیق‌تر از قلب و دریچه‌ها باشد. در این روش، ترانس‌دیوسر از طریق مری به قلب نزدیک می‌شود.

نحوه انجام اکوکاردیوگرام مری به این صورت است:

• بیمار قبل از آزمایش حداقل ۶ ساعت چیزی نخورده و ننوشیده باشد.
• آرام‌بخش و بی‌حسی موضعی برای کاهش ناراحتی استفاده می‌شود.
• لوله باریک و انعطاف‌پذیر حاوی ترانس‌دیوسر از طریق دهان وارد مری می‌شود.
• تصاویر قلب از زوایای مختلف ثبت می‌شوند.
• پس از اتمام، بیمار تحت نظر کوتاه مدت قرار می‌گیرد تا اثر آرام‌بخش از بین برود.

ریکاوری پس از اکو قلب

پس از انجام اکو قلب، بسته به نوع آزمایش، مراقبت‌های کوتاه‌مدت لازم است:

• اکوی ترانس‌توراسیک؛ بلافاصله پس از آزمایش می‌توانید فعالیت روزانه خود را ادامه دهید.
• اکوی مری یا استرس با دارو؛ تا پایان اثر آرام‌بخش یا داروی استرس، نیاز به همراه دارید و نمی‌توانید رانندگی کنید.

نکته! مراقب علائم غیرطبیعی مثل تنگی نفس شدید، درد قفسه سینه یا سرگیجه باشید و در صورت بروز، فورا به پزشک اطلاع دهید.

تفسیر اعداد در گزارش اکوکاردیوگرافی

تفسیر اعداد در گزارش اکوکاردیوگرافی اطلاعات دقیقی از عملکرد قلب ارائه می‌دهد. عددهایی مانند EF (کسر تخلیه) قدرت پمپاژ بطن چپ را نشان می‌دهد، ضخامت دیواره‌ها وضعیت عضله قلب را مشخص می‌کند و اندازه حفره‌ها بزرگ شدن یا کوچک شدن غیرطبیعی قلب را نشان می‌دهد.

تفسیر این اعداد به پزشک کمک می‌کند نوع و شدت مشکلات قلبی را تعیین کرده و برنامه درمانی مناسب را ارائه دهد. این اعداد و گزارش‌ها، همراه با علائم بیمار و سایر آزمایش‌ها، تصویر جامع‌تری از سلامت قلب ایجاد می‌کنند.

تفاوت اکو قلب و نوار قلب (ECG) چیست؟

اکوکاردیوگرام (اکو قلب) و نوار قلب (ECG یا الکتروکاردیوگرام) ابزارهای مکمل بررسی قلب هستند، اما هدف و اطلاعاتی که ارائه می‌دهند متفاوت است.

تفاوت اکو قلب و نوار قلب (ECG) ابزاری مکمل برای بررسی قلب هستند، اما اطلاعات متفاوتی ارائه می‌دهند. نوار قلب (ECG یا EKG) فعالیت الکتریکی قلب را ثبت می‌کند و ریتم، ضربان و اختلالات هدایت قلب را نشان می‌دهد، در حالی که اکو قلب ساختار و عملکرد قلب را بررسی می‌کند، شامل اندازه حفره‌ها، حرکت دیواره‌ها، عملکرد دریچه‌ها، جریان خون و قدرت پمپاژ.

• نوار قلب (ECG یا EKG)؛ فعالیت الکتریکی قلب را ثبت می‌کند و ریتم، ضربان و اختلالات الکتریکی قلب را نشان می‌دهد. این روش برای تشخیص آریتمی‌ها، حمله قلبی حاد و مشکلات هدایت الکتریکی کاربرد دارد.
• اکوکاردیوگرام (Echo)؛ ساختار و عملکرد قلب را بررسی می‌کند؛ شامل اندازه حفره‌ها، حرکت دیواره‌ها، عملکرد دریچه‌ها، جریان خون و قدرت پمپاژ قلب. این روش می‌تواند آسیب عضله قلب، نارسایی قلبی، مشکلات دریچه‌ای و نقص‌های مادرزادی را شناسایی کند.

این دو آزمایش در کنار هم یا به ترتیب انجام می‌شوند تا پزشک بتواند تصویر کامل‌تری از وضعیت قلب بیمار داشته باشد. اکو قلب پس از نوار قلب یا به منظور بررسی دقیق‌تر ناهنجاری‌های مشاهده شده در ECG درخواست می‌شود.

متن انگلیسی:

If the results of the ECG show unusual activity, your cardiologist may order an echocardiogram to get a more detailed picture of your heart.

ترجمه متن:

اگر نتایج نوار قلب غیرعادی باشد، پزشک ممکن است اکوکاردیوگرافی را برای بررسی دقیق‌تر قلب تجویز کند.

بهبودی پس از اکوی قلب چگونه است؟

اکوکاردیوگرافی معمولا نیاز به زمان ریکاوری ندارد و بلافاصله پس از آزمایش می‌توانید فعالیت‌های روزمره خود را از سر بگیرید.

• اکوی ترانس‌توراسیک (TTE)؛ بهبودی فوری است و نیازی به استراحت خاصی ندارد.
• اکوی ترانس‌ازوفاژیال (TEE)؛ ممکن است گلودرد خفیف یا تحریک مری به‌مدت کوتاه ایجاد شود. در این حالت معمولا نوشیدن مایعات گرم و استراحت کوتاه کافی است.

اگر داروی آرام‌بخش یا داروی استرس مصرف شده باشد، توصیه می‌شود تا زمان رفع اثر دارو از رانندگی یا فعالیت شدید خودداری کنید.

چه غذا و داروهایی پس از انجام اکوی قلب باید استفاده کرد؟

اکوکاردیوگرافی یک روش غیرتهاجمی و بی‌خطر است، بنابراین پس از انجام آن نیاز به محدودیت خاصی در خوردن یا نوشیدن وجود ندارد، مگر اینکه پزشک توصیه خاصی داشته باشد. رعایت نکات زیر مفید است:

• ادامه مصرف داروهای معمول؛ داروهای قلب، دیابت یا سایر داروهایی که طبق دستور پزشک مصرف می‌کنید، معمولا پس از اکو قابل استفاده هستند. اگر داروی آرام‌بخش یا داروی استرس برای اکو مصرف شده باشد، پزشک زمان شروع داروهای روزانه را مشخص می‌کند.
• مصرف وعده غذایی عادی؛ می‌توانید به رژیم معمول خود بازگردید و غذا و نوشیدنی مصرف کنید، مگر اینکه پزشک محدودیت خاصی برای شما در نظر گرفته باشد.
• هیدراتاسیون کافی؛ آب کافی بنوشید تا بدن هیدراته بماند، مخصوصا اگر پیش از اکو چند ساعت چیزی نخورده‌اید.
• اجتناب از فعالیت شدید فوری؛ اگر اکو با داروی استرس انجام شده، تا زمان رفع اثر دارو از فعالیت شدید خودداری کنید و در صورت دستور پزشک، چند ساعت استراحت کنید.

به طور کلی، پس از اکوی قلب، زندگی روزمره را می‌توان ادامه داد و مراقبت خاصی نیاز نیست، مگر توصیه‌های پزشک شما متفاوت باشد.

خطرات و عوارض اکوی قلب چیست؟

اکوکاردیوگرافی یک روش غیرتهاجمی و ایمن است و خطری برای بیمار ندارد. با این حال، بسته به نوع اکو و شرایط فرد، ممکن است برخی ناراحتی‌ها یا عوارض خفیف ایجاد شود:

• احساس فشار یا ناراحتی؛ فشار مبدل روی بدن یا دراز کشیدن طولانی‌مدت روی تخت ممکن است کمی ناراحت‌کننده باشد.
• اکوی مری (TEE)؛ تحریک گلو یا احساس تهوع به دلیل وارد شدن پروب از طریق مری ممکن است رخ دهد.
• استفاده از ماده کنتراست یا آرام‌بخش؛ در موارد نادر واکنش آلرژیک خفیف یا تغییرات فشار خون و اکسیژن رخ دهد.
• تست استرس اکو؛ ممکن است فشار خون یا ضربان قلب موقتا تغییر کند.

در کل، اکوی قلب بسیار ایمن است و پزشک قبل از انجام آزمایش شرایط سلامتی شما را بررسی می‌کند تا خطرات احتمالی به حداقل برسد.

چه زمانی باید به دکتر مراجعه کرد؟

اکوکاردیوگرافی ممکن است به دلایل مختلف توسط پزشک توصیه شود تا سلامت قلب شما بررسی شود:

• شک یا سابقه بیماری قلبی برای بررسی نوع و شدت اختلالات قلبی مثل کاردیومیوپاتی
• پیگیری بیماری قبلی، مثل بیماری دریچه قلب یا نارسایی قلبی، برای ارزیابی روند درمان یا نیاز به اقدامات بعدی
• قبل یا بعد از جراحی یا اقدامات پزشکی مرتبط با قلب برای ارزیابی عملکرد قلب
• بررسی نتایج درمان یا جراحی قلب و اطمینان از بهبود عملکرد قلب
• وجود علائم مشکوک مانند درد قفسه سینه، تنگی نفس یا ضربان نامنظم که نیاز به تشخیص علت دارند.

نتایج اکو معمولا ظرف چند روز توسط پزشک بررسی و توضیح داده می‌شود. در صورت مشاهده یافته‌های غیرطبیعی یا پیچیده، ممکن است نیاز به ارجاع به فوق‌ تخصص قلب وجود داشته باشد.

توصیه‌ای از تیم دارو دات کام به شما

اکوکاردیوگرافی یک آزمایش مهم و بی‌خطر است که اطلاعات زیادی درباره ساختار و عملکرد قلب شما ارائه می‌دهد. اگر پزشک این آزمایش را توصیه کرده، حتماً بپرسید کدام نوع اکو برای شما مناسب است و چه انتظاری باید داشته باشید.

در مورد نتایج و تصاویر با پزشک خود صحبت کنید تا درک بهتری از وضعیت قلب خود پیدا کنید. مشارکت فعال در فرآیند تشخیص و درمان می‌تواند به شما آرامش بدهد.

اگر سوالی دارید، در بخش نظرات بنویسید تا کارشناس سلامتی دارو دات کام پاسخ دهد.

سوالات متداول

انسان چند بار سکته قلبی می‌کند؟

سکته قلبی می‌تواند بیش از یک‌بار رخ دهد. تعداد دفعات آن به عوامل خطر، شدت بیماری عروق کرونر و میزان کنترل و درمان بستگی دارد.

 آیا اکو قلب درد دارد یا خطرناک است؟

اکو قلب یک روش غیرتهاجمی، بدون درد و ایمن است و به‌طور معمول عارضه یا خطری برای بیمار ندارد.

 اکو مری چیست؟

اکو مری یا TEE نوعی اکوکاردیوگرافی است که با وارد کردن پروب از طریق مری انجام می‌شود و تصاویر دقیق‌تری از ساختارهای قلب ارائه می‌دهد.

تفاوت اکو رنگی با اکو معمولی چیست؟

اکو معمولی ساختار و حرکت قلب را بررسی می‌کند، اما اکو رنگی جریان خون داخل حفره‌ها و دریچه‌های قلب را به‌صورت رنگی نمایش می‌دهد.

عدد EF در اکو قلب نشانه چیست؟

EF یا کسر جهشی نشان‌دهنده میزان پمپاژ خون توسط بطن چپ است و شاخصی از قدرت عملکرد قلب به شمار می‌رود.

 آیا اکو قلب گرفتگی رگ‌های کرونر را نشان می‌دهد؟

اکو قلب به‌طور مستقیم گرفتگی رگ‌های کرونر را نشان نمی‌دهد، اما می‌تواند آثار غیرمستقیم آن مانند اختلال در حرکت دیواره‌های قلب را مشخص کند.